Dojenie kozy - pierwsze strugi mleka

Sprawdzanie pierwszych strug mleka – prosty krok, który chroni zdrowie kozy i jakość mleka

Jednym z najważniejszych, a jednocześnie często pomijanych elementów przygotowania do doju jest sprawdzenie pierwszych strug mleka przed rozpoczęciem właściwego udoju. Ta krótka czynność pozwala szybko wykryć niepokojące zmiany w mleku, świadczące o problemach zdrowotnych kozy, takich jak zapalenie wymienia (mastitis) czy urazy mechaniczne.

Regularne wykonywanie tej procedury nie tylko poprawia bezpieczeństwo mleka trafiającego do zbiornika, ale także umożliwia wczesne reagowanie na choroby, zanim rozwiną się one w poważny problem w stadzie.

Dlaczego warto sprawdzać pierwsze strugi mleka?

Pierwsze strugi mleka mogą zawierać więcej bakterii oraz zanieczyszczeń, które nagromadziły się w kanalikach mlecznych pomiędzy kolejnymi udojami. Ich usunięcie pełni więc funkcję higieniczną i zmniejsza ryzyko skażenia całej partii mleka.

Dodatkowo obserwacja pierwszego mleka pozwala:

• wcześnie wykryć stany zapalne wymienia,

• zauważyć zmiany w konsystencji i kolorze mleka,

• zapobiec zmieszaniu chorego mleka z mlekiem zdrowych kóz,

• poprawić komfort samego udoju, ponieważ delikatne opróżnienie strzyków pobudza wypływ mleka.

Jak prawidłowo sprawdzić pierwsze strugi mleka?

Przed rozpoczęciem właściwego doju należy ręcznie zdoić 3–4 pierwsze strugi mleka z każdego strzyka do tzw. kubka na mleko brudne. Jest to szybka i prosta czynność, która stanowi pierwszy etap kontroli zdrowia wymienia.

Następnie pobiera się próbkę mleka na specjalną czteropolową płytkę kontrolną – z każdego strzyka do osobnego pola. Pozwala to ocenić każdą połówkę wymienia oddzielnie.

Podczas obserwacji zwracamy uwagę na:

• kolor mleka – zdrowe mleko powinno być jednolicie białe,

• konsystencję – mleko powinno być płynne, bez grudek i skrzepów,

• obecność zanieczyszczeń – nie powinno zawierać krwi ani innych widocznych nieprawidłowości.

Do mleka na płytce dodaje się kilka kropli specjalnego płynu wskaźnikowego. Instrukcja na opakowaniu pokazuje, jaki kolor świadczy o prawidłowym stanie, a jaki o możliwym stanie zapalnym. Zmiana barwy oraz zagęszczenie mleka do postaci glutowatej zwykle wskazują na zapalenie wymienia.

Co zrobić, gdy wynik jest nieprawidłowy?

Jeśli test wykaże podejrzenie stanu zapalnego, należy natychmiast podjąć odpowiednie kroki:

• Nie wolno doić tej kozy do zbiornika z czystym mlekiem.
  Koza powinna być dojona ręcznie, a mleko należy wylewać.

• Warto pobrać próbkę mleka do badania laboratoryjnego (posiewu).
  Najlepiej użyć jałowego pojemniczka laboratoryjnego i zawieźć próbkę do lekarza weterynarii. Pozwoli to dobrać najskuteczniejszy antybiotyk dowymieniowy.

• Skontaktować się z weterynarzem i rozpocząć leczenie.
  W takich przypadkach stosuje się antybiotyki dowymieniowe. Antybiotyki w zastrzykach zwykle nie są wystarczająco skuteczne przy zapaleniu wymienia.

• Przestrzegać dokładnie zaleceń dotyczących leczenia.
  Przed podaniem każdej kolejnej dawki leku chorą połówkę wymienia należy ręcznie wydoić.

• Monitorować stan zdrowia kozy.
  Jeśli nie widać poprawy, konieczna może być zmiana leczenia.

• Zachować okres karencji.
  Po zakończeniu terapii mleko z chorej połówki wymienia nie powinno być wykorzystywane przez minimum 7 dni (lub zgodnie z zaleceniami lekarza).

A co, jeśli zmienia się tylko kolor mleka?

Zdarza się, że test pokazuje zmianę koloru mleka, ale bez jego zgęstnienia. Taki wynik może świadczyć nie o zapaleniu, lecz o podwyższonym poziomie komórek somatycznych. W takiej sytuacji wykonanie badania na posiew pozwala wykluczyć stan zapalny. Jeśli wynik jest negatywny, mleko może nadal nadawać się do przerobu.

Mała czynność, duże znaczenie

Sprawdzanie pierwszych strug mleka to jeden z najprostszych sposobów dbania o zdrowie stada i jakość produkowanego mleka. Zajmuje zaledwie chwilę, a może zapobiec:

• rozprzestrzenianiu się chorób w stadzie,

• stratom mleka,

• kosztownemu leczeniu,

• problemom z jakością produktów mlecznych.

Wprowadzenie tej czynności jako stałego elementu rutyny doju to inwestycja w bezpieczeństwo, zdrowie zwierząt i spokój hodowcy.

Pełne i sprawdzone procedury higieny udoju, oparte na praktyce hodowlanej, opisaliśmy szczegółowo w e-booku „CZYSTE MLEKO. Higiena udoju kóz. Poradnik”.