Dlaczego energia jest tak ważna w produkcji mleka?

Koza w laktacji ma bardzo duże zapotrzebowanie energetyczne. Produkcja mleka jest dla organizmu zwierzęcia dużym wysiłkiem metabolicznym.

Każdego dnia organizm kozy musi przekształcić składniki paszy w energię potrzebną do:

• utrzymania podstawowych funkcji życiowych

• pracy układu pokarmowego

• produkcji mleka

Jeśli energii zaczyna brakować, organizm bardzo szybko reaguje.

Najpierw ogranicza produkcję mleka.

Jest to naturalny mechanizm obronny – organizm w pierwszej kolejności zabezpiecza własne potrzeby życiowe, a dopiero później produkcję mleka.

Kiedy najczęściej pojawia się niedobór energii?

Najbardziej typowa sytuacja występuje w pierwszych tygodniach po wykocie.

W tym okresie:

• produkcja mleka szybko rośnie

• zapotrzebowanie energetyczne gwałtownie się zwiększa

• koza często nie jest jeszcze w stanie zjeść wystarczającej ilości paszy

Organizm zaczyna wtedy korzystać z własnych rezerw tłuszczu.

Jeśli taka sytuacja trwa zbyt długo:

• koza traci kondycję

• mleczność zaczyna spadać

• pogarsza się również jakość mleka

Naturalne źródła energii w żywieniu kóz

Podstawą żywienia kóz zawsze powinna być dobra pasza objętościowa, przede wszystkim siano.

Jednak w okresie laktacji samo siano często nie wystarcza, aby pokryć wysokie zapotrzebowanie energetyczne organizmu. Dlatego w dawce pokarmowej pojawiają się również pasze dostarczające łatwo dostępnej energii.

Zboża

Najczęściej stosowanym źródłem energii są zboża.

W żywieniu kóz dobrze sprawdzają się:

• owies

• jęczmień

• pszenżyto

Owies jest szczególnie dobrym zbożem dla kóz. Zawiera więcej włókna niż inne zboża, dzięki czemu jest stosunkowo bezpieczny dla pracy żwacza i dobrze trawiony przez zwierzęta.

Jęczmień zawiera więcej energii niż owies, dlatego często stosuje się go jako uzupełnienie dawki pokarmowej. Najczęściej podaje się go w formie śruty lub w mieszance z innymi zbożami.

Pszenżyto również może być wartościowym dodatkiem w żywieniu kóz. Zawiera dużo energii i stosunkowo dużo białka. Warto jednak pamiętać, że fermentuje w żwaczu szybciej niż owies, dlatego najlepiej stosować je jako część mieszanki zbożowej, a nie jako jedyne zboże w dawce.

Wysłodki buraczane

Dobrym źródłem energii dla przeżuwaczy są również wysłodki buraczane.

Zawierają dużo łatwo fermentującego włókna, które jest dobrze wykorzystywane przez mikroorganizmy w żwaczu.

Najlepiej sprawdzają się wysłodki niemelasowane, ponieważ zawierają mniej cukru i stabilniej fermentują w żwaczu.

Przed podaniem wysłodki warto namoczyć w wodzie – zwiększają wtedy swoją objętość i są chętnie zjadane przez kozy.

Korzenie i warzywa pastewne

Dobrym uzupełnieniem zimowej dawki pokarmowej mogą być również rośliny okopowe i warzywa pastewne, takie jak:

• buraki pastewne

• marchew

• dynia

Zawierają naturalne cukry i łatwo przyswajalne węglowodany, a jednocześnie zwiększają smakowitość paszy.

Jak niedobór energii wpływa na jakość mleka?

Niedobór energii wpływa nie tylko na ilość mleka, ale również na jego skład.

W takich sytuacjach często obserwuje się:

• spadek zawartości tłuszczu w mleku

• niższą zawartość białka

• gorszą wydajność serowarską

Hodowcy, którzy produkują sery, często zauważają wtedy, że z tej samej ilości mleka wychodzi mniej sera.

Przy silnym niedoborze energii w mleku może pojawić się również lekko ostry lub gorzkawy posmak. Dzieje się tak dlatego, że organizm kozy zaczyna wykorzystywać własne rezerwy tłuszczu.

Objawy niedoboru energii w stadzie

Najczęstsze sygnały to:

• powolny spadek mleczności

• szybkie chudnięcie kóz po wykocie

• bardzo szybkie zjadanie zboża

• kozy, które po karmieniu wciąż szukają jedzenia

Prosta zasada z praktyki hodowlanej

W wielu gospodarstwach sprawdza się bardzo prosta zasada:

im więcej mleka daje koza, tym więcej energii musi otrzymać w swojej dawce pokarmowej.

Dlatego dawka dla kóz w laktacji powinna być dobrze zbilansowana i dostosowana do ich wydajności.